baner-top

baner prawy

II Kongres Małopolskiego Porozumienia Organizacji Gospodarczych 20.11.2017

20 listopada w hotelu Q Plus Kraków odbył się "II Kongres Małopolskiego Porozumienia Organizacji Gospodarczych Samorząd gospodarczy - szansa czy zagrożenie?", którego tematyką była wizja samorządu gospodarczego. Wypracowane stanowisko MPOG przedstawił Janusz Strzeboński.

  • Kongres_2017_1
  • Kongres_2017_11
  • Kongres_2017_13
  • Kongres_2017_17
  • Kongres_2017_18
  • Kongres_2017_20
  • Kongres_2017_22
  • Kongres_2017_4
  • Kongres_2017_5
  • Kongres_2017_6

Kongres prowadził redaktor Dziennika Polskiego Pan Zbigniew Bartuś.
W dyskusji udział wzięli m.in. posłowie Józef Lassota, Edward Siarka i Jerzy Meysztowicz, Jan Pamuła prezez Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego, oraz przedstawiecile Izb
zrzeszonych w MPOG, a także licznie przybyli goście.

 

 

Tytuł: „Funkcjonowanie samorządu gospodarczego w Europie – wybrane aspekty. Ujęcie koncepcyjne”.

przygotowała dr Małgorzata Kmak - Zastępca Dyrektora Instytutu Prawa, Administracji i Ekonomii Adiunkt w Katedrze Samorządu i Zarządzania

Wprowadzenie

Implikacje i geneza koncepcji

Izby gospodarcze stanowią jedną z najstarszych form działania zbiorowego kategorii społecznej przedsiębiorców, w ramach której istnieje wiele grup interesariuszy, ale to kupcy jako pierwsi nadali swoim działaniom zbiorowym na rzecz ładu rynkowego – formę prawną izb gospodarczych. Pierwsze formy tych instytucji powstały w IX w. w europejskich miastach portowych (Morze Śródziemne), równolegle z pojawieniem się symptomów ożywienia gospodarczego po trwającej wiele stuleci recesji ekonomicznej, spowodowanej upadkiem imperium rzymskiego. W okresie wczesnego feudalizmu dominował rynek lokalny, a jego ośrodkiem bywały nieliczne miasta. Jedynie większe miasta portowe stanowiły ośrodki handlowe o charakterze ponadlokalnym, np.: Barcelona, Marsylia, Wenecja, czy Genua. Głównymi ośrodkami wymiany handlowej były miasta portowe dzisiejszej Hiszpanii, Francji i Włoch, a także miasta portowe Północnej Europy, z niemiecką Hanzą na czele. Wiodącą rolę odgrywało mieszczaństwo, a w ramach tej grupy - wysoko usytuowani pod względem statusu majątkowego – kupcy i armatorzy floty handlowej. To właśnie te grupy przedsiębiorców były pierwszymi, które swoim działaniem zbiorowym ukształtowały pewną formę organizacyjną – stanowiąca pierwowzór dzisiejszych izb gospodarczych. Były to: korporacje prywatnoprawne, oparte na lokalnej więzi ekonomicznej, których celem były: reprezentacja i obrona interesów najbogatszych warstw mieszczaństwa.Pierwsza zmianka historyczna1 o tego typu korporacji (Consulado del Mar – związek kupiecki w Barcelonie) pochodzi z IX w. zrzeszenie skupiało kupców zajmujących się handlem morskim w basenie Morza Śródziemnego.

W XIII w. tzw. kolegia kupieckie w Hiszpanii miały charakter szczególny przynajmniej z dwóch powodów:

  1. wykonywały zadania własne (reprezentacja i obrona interesów członków) – działając jako korporacje prywatnoprawne,

  2. realizowały zadania zlecone przez władze miejskie – działając jako korporacje publicznoprawne posiadające z mocy prawa miejskiego władztwo administracyjne.

Z kolei wśród francuskich miast portowych wiodącą rolę odgrywała Marsylia. W 1599 r. w Marsylii istniała rada handlu (Conseil de Comerce), złożona z 4 nadzorców, którą w 1650 r. nazwano izbą handlu. W miastach niemieckich i holenderskich (północna część) zrzeszenia kupców nazywano gildiami. Źródła mówią iż w 1485 r. w Antwerpii (największy w owym czasie port Morza Północnego) działała izba handlu. Podobna izba istniała w Bruges.

Punktem zwrotnym w procesie kształtowania się samorządu gospodarczego była rewolucja francuska. Obalając feudalną monarchię absolutną i znosząc ustrój stanowy, wprowadziła ustrojowe przesłanki dla powstania samorządu w znaczeniu teorii prawa administracyjnego. Kapitalizm z pewnością sprzyjał rozwojowi gospodarki oraz przedsiębiorczości. Sprzyjał pojawieniu się samorządu gospodarczego, jako zdecentralizowanej administracji publicznej.

Pierwsza Republika Francuska istniała zaledwie 10 lat (1789-1799). Walka o szczytne cele, którymi były: „Wolność, Równość i Braterstwo” przybrała krwawy charakter. W życiu gospodarczym i politycznym zapanował chaos. Wiele instytucji, mających swe źródła w feudalizmie, w tym izby gospodarcze, przestało istnieć. Napoleon Bonaparte wprowadzając w 1799 r. rządy autorytarne i zcentralizowany system administracji publicznej, w pierwszej kolejności – zlikwidował samorząd gminny (wielki sukces rewolucji francuskiej). Polityka gospodarcza Napoleona zyskała poparcie fabrykantów, kupców i bankierów.

Do jej głównych celów należało:

  1. uzdrowienie finansów publicznych,

  2. przyspieszenie rozwoju przemysłu,

  3. rozwój nauki o technologii.

W okresie I Republiki izby handlu zostały zlikwidowane. W 1802 r. powstały na nowo – na mocy dekretu Konsularnego (22 izby handlu z izbą praską na czele), których ustrój stanowi fundament nowożytnych izb samorządu gospodarczego.

Napoleońskie izby różniły się od hiszpańskich izb statusem prawnym. Po raz pierwszy w historii instytucji działania zbiorowego kupców i innych grup interesu – były korporacjami publicznoprawnymi, miały charakter powszechny oraz obligatoryjne członkostwo. Izby miały zasięg departamentu (lub województwa). Wyznaczone izbom zadania, z których podstawowym było umocnienie rynku wewnętrznego implikującego przyspieszenie gospodarcze, w praktyce miały służyć zarówno interesom rządu jak i przedsiębiorców. Podkreślić należy że nowe izby handlowe mimo statusu publicznoprawnego były organami rządu a nie państwa. Były swoistym pomostem łączącym przedsiębiorców z administracją rządową, od której przedsiębiorcy byli uzależnieni.

Musiało upłynąć pół wieku, by francuskie izby handlu mogły przekształcić się z korporacji zależnych w niezależne od administracji rządowej. Przełomowe znaczenie w tej transformacji miała Wiosna Ludów w 1848 r. W Niemczej jedną z konsekwencji było uzyskanie przez niemieckie sfery gospodarcze samorządu gospodarczego. Koła gospodarcze poprzez samorząd gospodarczy zyskały władztwo administracyjne i realny wpływ na politykę gospodarczą rządu, zdominowanych do tej pory przez junkrów, ukierunkowanych na rolnictwo. Upodmiotowienie publicznoprawne społeczności przedsiębiorców oznaczało pojawienie się wspólnoty samorządowej opartej nie na więzi terytorialnej lecz ekonomicznej.

W Austrii, podobnie jak we Francji, izbom samorządu gospodarczego nadano miano izb handlu, podobnie w Prusach, choć często potocznie nazywano podmioty te izbami przemysłowo-handlowymi. Izby niemieckie po raz pierwszy w historii były związkami samorządu gospodarczego w znaczeni teorii prawa administracyjnego, pierwszymi w dziejach instytucji działania zbiorowego przedsiębiorców podmiotami równoprawnymi administracji rządowej, jej partnerami w tworzeniu polityki gospodarczej państwa (powołane w drodze ustawy, były instytucjami państwa a nie rządu). Przyjęło się zatem, że ojczyzną samorządu terytorialnego jest Francja, gospodarczego zaś Niemcy.

Rozwinięcie

Modele izb gospodarczych w Europie – ujęcie modelowe

W drugiej połowie XIX w. w Europie wykształciły się ostatecznie dwa modele izb gospodarczych. Model francuski przyjął się w większości państw Europy kontynentalnej, m.in. we Francji, Hiszpanii, Włoszech, Holandii i Austrii, a w okresie międzywojennym również w Polsce. Rozwiązanie anglosaskie przyjęło się m. in. w Anglii, Skandynawii, Portugalii i Belgii.

Model francuski

Izby gospodarcze modelu francuskiego:

  1. posiadają ustrój korporacji prawa publicznego,

  2. posiadają obligatoryjne członkostwo i władztwo administracyjne,

  3. są instytucjami samorządu gospodarczego w znaczeniu teorii prawa administracyjnego, czyli podmiotami zdecentralizowanej administracji państwowej,

  4. są równoprawnym partnerem z administracją rządową i samorządu terytorialnego.

Niemieckie izby finansowe

Podstawę prawną niemieckich izb przemysłowo-handlowych stanowi ustawa federalna z
18 grudnia 1956 r. określająca jednolite ramy organizacyjne niemieckich izb, ale jednocześnie dopuszczająca rozszerzenie tych ram o specyfikę gospodarczą, a niekiedy i historyczną krajów związkowych (landów). Stały i wspólny dla wszystkich izb niemieckich pozostaje ich status prawny: wszystkie są korporacjami prawa publicznego o obligatoryjnym członkostwie i władztwie administracyjnym. Są instytucjami samorządu gospodarczego w znaczeniu teorii prawa administracyjnego i w granicach ustawy są podmiotami zdecentralizowanej administracji państwowej, niezawisłe od administracji rządowej i samorządu terytorialnego.

Obszar zadań izb przemysłowo-handlowych określa katalog zadań ustawowych, a także zadań zleconych przez administrację rządową i samorząd terytorialny.

Katalog wybranych zadań niemieckich izb przemysłowo-handlowych:

a) prowadzenie rejestru członków izby (spisu wszystkich przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w dziedzinie przemysłu, handlu i usług),

b) reprezentowanie interesów ogółu przedsiębiorców na wszystkich płaszczyznach działań administracji państwowej w sprawach gospodarczych (wyrażanie opinii w duchu społecznej gospodarki rynkowej w duchu odpowiedzialności socjalnej),

c) opiniowanie rządowych projektów ustaw w sprawach gospodarczych (niemieckie izby współuczestniczą w tworzeniu prawa dotyczącego różnych dziedzin życia gospodarczego i polityki gospodarczej, zarówno krajów związkowych, jak i państwa, w pierwszym przypadku izby czynią to bezpośrednio, w drugim zaś – za pośrednictwem Zrzeszenia Niemieckich Izb Przemysłowo-Handlowych w Berlinie),

d) współpraca z jednostkami samorządu terytorialnego, głównie z gminami (przedmiotem owej współpracy jest zajmowanie przez izby stanowiska w sprawach dotyczących gmin),

e) opieka nad systemem kształcenia zawodowego (podstawy prawne tego systemu określa ustawa o kształceniu zawodowym z 1969 r.),

f) opieka nad system podnoszenia kwalifikacji (izby prowadzą w różnej formie kursy z różnych specjalności (branży) przemysłu, handlu i usług,

g) wspieranie innowacji i innowacyjności (gospodarka niemiecka pod względem innowacyjności – według tzw. złożonego wskaźnika – zajmuje trzecie miejsce w Unii Europejskiej, po Szwecji i Danii, a przed Finlandią: należy do pierwszej grupy państw unijnych, tzw. liderów innowacji, według zaś wskaźnika opartego na ilości zarejestrowanych patentów na 1 mln mieszkańców RFN r. zajmuje drugie, po Szwecji,

h) opiniowanie rządowych projektów traktatów i umów handlowych z obcymi państwami, przedstawianie rządowi własnych postulatów w kontaktach handlowych z zagranicą, opartych na wiedzy i doświadczeniu członków izby,

i) występowanie izbowych ekspertów w charakterze rzeczoznawców w zakresie różnych dziedzin gospodarki przed sądami i urzędami państwowymi (izby zatrudniają ponad 6 tys. ekspertów – wysokiej klasy specjalistów – w różnych dziedzinach gospodarki).

W realizacji wymienionych zadań – obok organów izb: zebrania plenarnego i prezesa izby jako organu wykonawczego – uczestniczy około 50 tys. przedsiębiorców w różnych komisjach i gremiach gospodarczych. Wspólnie owe gremia, reprezentując ogromny potencjał intelektualny i znajomość praktyki życia gospodarczego, wypracowują optymalne stanowiska w podejmowanych decyzjach. Są one respektowane i przyjmowane przez organy administracji rządowej. W ten sposób izby przemysłowo-handlowe modelu francuskiego, wszędzie tam, gdzie działają, współtworzą ład rynkowy i kształtują politykę gospodarczą państwa.

Izby francuskie

Podobnie jak izby niemieckie, również francuskie izby przemysłowo-handlowe działają w systemie prawa publicznego. Podstawę prawną ustroju izb francuskich stanowi ustawa z 1898 r. wielokrotnie nowelizowana w przestrzeni lat. W świetle tej ustawy francuskie izby przemysłowo-handlowe posiadają ustrój korporacji prawa publicznego. Zrzeszeni w izbach obligatoryjnie przedsiębiorcy tworzą wspólnotę samorządową z władztwem administracyjnym, są instytucjami samorządu gospodarczego w znaczeniu teorii prawa administracyjnego, czyli podmiotami zdecentralizowanej administracji państwowej. Są one w granicach ustawy samodzielne i niezawisłe od administracji rządowej i samorządu terytorialnego.

Do głównych zadań ustawowych, określających zakres władztwa administracyjnego francuskich izb, należą wymienione poniżej.

  1. Francuskie izby przemysłowo – handlowe reprezentują wobec instytucji państwa interesy ogółu przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w dziedzinie przemysłu, handlu i usług. We Francji - izba jest podstawową jednostką samorządu gospodarczeg. Organy władzy tych izb – walne zgromadzenie jako organ stanowiący i prezes izby jako organ wykonawczy – pochodzą z wyborów powszechnych. Natomiast izby regionalne (21), które zrzeszają izby terytorialne, pochodzą z delegacji: w skład walnego zgromadzenia izby regionalnej wchodzi po dwóch delegatów z każdej izby terytorialnej. Również Zgromadzenie Francuskich Izb Przemysłowo-Handlowych z siedzibą w Paryżu pochodzi z delegacji: w jego skład wchodzą przedstawiciele każdej izby lokalnej i regionalnej (po jednym przedstawicielu, którym zostaje prezes izby). W ten sposób Zrzeszenie reprezentuje wszystkie izby lokalne i izby regionalne wobec centralnych organów państwa, przede wszystkim rządu i parlamentu. Pomiędzy wymienionymi instytucjami samorządu gospodarczego we Francji nie zachodzi stosunek zależności ani podległości, nie ma tu struktury hierarchicznej.

  1. Francuskie izby współdecydują w zakresie szkolnictwa zawodowego, ośrodków szkoleniowych i instytutów badawczych. Izby przemysłowo-handlowe jako podmioty zdecentralizowanej administracji państwowej są drugim we Francji, po Ministerstwie Edukacji Narodowej, podmiotem decydującym w dziedzinie kształcenia zawodowego. Jest to jedno z najstarszych zadań, umocowanych już w ustawie o izbach przemysłowo-handlowych z 1898 r. Izby francuskie prowadzą także uczelnie, jak Wyższa Szkoła Handlowa w Paryżu, Wyższa Szkoła Nauk Ekonomicznych i Handlowych i inne. W systemie francuskiego systemu szkolenia zawodowego ważną rolę odgrywają Centra Szkolenia Zawodowego – są one podobne do niemieckiego systemu szkolnictwa zawodowego. Przy francuskich izbach przemysłowo-handlowych działa również 214 Centrów Kształcenia Ustawicznego, w których rocznie około 300 tys. pracowników lub ubiegających się o pracę uzupełnia swoją wiedzę zawodową, zdobywa nowe kompetencje.

  1. Francuskie izby przemysłowo-handlowe zarządzają instytucjami publicznymi tzw. użytku handlowego, wchodzą w sferę zarządzania dużymi organizacjami gospodarczymi, jak porty morskie i lotniska czy parki przemysłowe wysokiej technologii (instytucje sektora publicznego, przemysłowego i handlowego). Przejmowanie w zarząd tych instytucji odbywa się w formie zadania zleconego przez scentralizowaną administrację rządową – izbom przemysłowo-handlowym jako podmiotom zdecentralizowanej administracji państwowej. Obecnie francuskie izby przemysłowo-handlowe zarządzają portami handlowo-morskimi i portami rzecznymi, portami morskimi i rybackimi oraz targami rybnymi, portami turystycznymi oraz portami pasażerskimi.

  1. Inicjowanie działalności inwestycyjnej, czyli kapitałowej, stanowi kolejną kompetencję izb francuskich. Jest to ewenement w działalności izb modelu francuskiego, dotyczy głównie przemysłu zawansowanych technologii, jak awionika – w tej dziedzinie Francja należy do ścisłej czołówki światowej (Concorde, A-380).

  1. Partnerstwo dla przedsiębiorstw i pomoc w ich tworzeniu. Jest to zadanie standardowe dla wszystkich izb modelu francuskiego, ale system organizacyjny pomocy udzielanej przedsiębiorcom we Francji zasługuje na uwagę. Dzieli on przedsiębiorców na dwie grupy: zakładających przedsiębiorstwo bez pokoleniowej sukcesji oraz przejmujących przedsiębiorstwo, a nie przygotowanych zawodowo do sukcesji. Izby francuskie zadanie to realizują przez Centra Formalności Przedsiębiorstw, specjalnie w tym celu powołane i zarządzane przez izby. Centra te udzielają przedsiębiorcom wszelkich informacji i porad fachowych w zakresie tworzenia, przejęcia i rozwoju przedsiębiorstwa. Przedsiębiorcy ci mogą też uzupełniać i pogłębiać swoją wiedzę zawodową w licznych szkołach zawodowych i uczelniach prowadzonych przez francuskie izby.

Zakres władztwa francuskich izb przemysłowo-handlowych, gdy idzie o zadania standardowe, jest zbliżony do rozwiązań we wszystkich pozostałych izbach w Europie, ukształtowanych według tego modelu. Francuskie izby różnią się jedynie bezpośrednim zarządzaniem wielkich przedsiębiorstw publicznych, jak: porty morskie i lotnicze oraz zaangażowaniem się w sferę kapitałową: prowadzenie strategicznych dla rozwoju gospodarczego kraju inwestycji przemysłowych o zaawansowanej technologii.

Izby holenderskie

Podobny do systemu izb niemieckich i francuskich jest ustrój prawny i zakres władztwa izb holenderskich. Podstawę prawną tych izb stanowi ustawa o izbach przemysłowo-handlowych w Holandii z 1963 r. (z późniejszymi zmianami).

Wśród zadań izb holenderskich na szczególną uwagę zasługują:

a) arbitraż, czyli sądownictwo polubowne – sądownictwo to w sprawach gospodarczych ma charakter alternatywny w stosunku do sądów powszechnych,

c) wydawanie certyfikatów o jakości towarów przywożonych z zagranicy, udzielanie przedsiębiorcom

informacji o funkcjonowaniu rynków obcych i miejscowych, funkcjonowaniu banków, a także zachowania się w kontaktach handlowych ze względu na różnice religijne i kulturowe,

d) udzielanie wiążących opinii o rządowych projektach ustaw w sprawach gospodarczych, przedstawianie własnych projektów ustaw oraz współpraca z samorządem terytorialnym.

W państwach Unii Europejskiej, w których działają samorządowe izby przemysłowo-handlowe (Austria, Grecja, Hiszpania, Luksemburg, Słowenia i Włochy), zakres owych zadań własnych, czyli ustawowych, jest podobny, różni się niekiedy w szczegółach, co widać na przykładzie omówionych wyżej izb niemieckich, francuskich i holenderskich. Zakres jednak owego władztwa jest szeroki i obejmuje najważniejsze dziedziny życia gospodarczego. Tak szeroki zakres zadań w sferze gospodarczej, delegowany na izby przemysłowo-handlowe modelu francuskiego jest wyrazem zaufania państwa demokracji obywatelskiej do czynnika obywatelskiego i przekonanie, że czynnik samorządowy jest kompetentny i skuteczny w zakresie obszaru życia gospodarczego.

Model anglosaski

Izby gospodarcze modelu anglosaksońskiego działają m. in. w Polsce.

Specyfikę modelu można opisać za pośrednictwem następujących cech:

  1. izby działają w systemie prawa prywatnego,

  2. są stowarzyszeniami o członkostwie dobrowolnym,

  3. bez władztwa administracyjnego – owe izby nie są podmiotami zdecentralizowanej administracji państwowej,

  4. izby te zrzeszają zaledwie 2–3 % ogółu społeczności przedsiębiorców i są w praktyce elitarnymi klubami, zabiegającymi o interesy nielicznych i największych przedsiębiorców, natomiast setki tysięcy przedsiębiorców (a Polsce blisko 3 mln przedsiębiorców) pozostaje bez reprezentacji swoich interesów gospodarczych i zawodowych, zarówno wobec władz centralnych państwa (rządu i parlamentu), jak i władz regionalnych oraz lokalnych,

  5. nie pozostają one w roli partnera w relacjach z organami administracji rządowej i samorządu terytorialnego, nie mają realnego wpływu na tworzenie ustawodawstwa gospodarczego i politykę gospodarcza państwa (tymczasem małe i średnie przedsiębiorstwa zarówno w większości państw UE, jak i w Polsce wytwarzają około 65 %PKB i zatrudniają podobny odsetek pracowników).

Szwedzkie izby

Izby szwedzkie noszą nazwę izb handlowych, ale reprezentują także interesy przemysłu (większość izb modelu anglosaksońskiego nosi nazwę izb przemysłowo- handlowych). W Szwecji pierwsza izba handlowa powstała w 1902 r. w Sztokholmie, a w 1915 r. w Szwecji istniała już sieć izb, które działały w systemie prawa o stowarzyszeniach o członkostwie dobrowolnym, bez władztwa administracyjnego. Izby szwedzkie – jak większość izb modelu anglosaksońskiego – zrzeszają duże przedsiębiorstwa, które stać na wysokie składki członkowskie, natomiast małe i średnie przedsiębiorstwa pozostają tam poza izbami, nie mając większego wpływu na kształtowanie ładu rynkowego i polityki gospodarczej państwa.

Do podstawowych zadań izb szwedzkich należą:

a) tworzenie najbardziej sprzyjających warunków dla rozwoju handlu i przemysłu w regionie jej jurysdykcji,

b) wpływanie na kształt ustawodawstwa gospodarczego, budowanie regularnych kontaktów z władzami państwowymi i politycznymi (lobbing),

c) informowanie członków izby o nowych regulacjach prawnych w dziedzinie podatków, ceł i innych dziedzin życia gospodarczego,

e) utrzymywanie kontaktów z międzynarodowymi organizacjami, w celu ułatwiania wymiany towarów i usług, wymiany informacji o podatkach, regulacjach prawnych i praktykach handlowych innych krajach.

Podobny zakres zadań o charakterze opiniującym i postulatywnym pełnią pozostałe izby modelu anglosaksońskiego; natomiast nie posiadają one zadań władczych.

Konkluzje

Zadania izb przemysłowo-handlowych obydwu modeli są podobne, co wynika z podobieństwa interesów przedsiębiorców. W systemie prawa publicznego działają na tej samie zasadzie co organy administracji publicznej: są zdecentralizowaną formą administracji publicznej w dziedzinie gospodarczej, posiadają osobowość publicznoprawną, posiadają władztwo administracyjne, nadane im na drodze ustawowej, są instytucją samorządu gospodarczego. Jako instytucje obligatoryjne skupiają wszystkich przedsiębiorców danego regionu, są równoprawnym partnerem organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego na szczeblu regionu czyli województwa.

Natomiast izby drugiego model anglosaskiego to stowarzyszenia prywatnoprawne, które nie mają charakteru obligatoryjnego, powstają nie z mocy ustawy, lecz z woli grupy przedsiębiorców, nie posiadają władztwa administracyjnego, nie są zatem równorzędnym partnerem organów administracji publicznej, ani rządowej, ani samorządu terytorialnego. Izby przemysłowo-handlowe modelu anglosaskiego nie są zdolne do reprezentowania interesów ogółu społeczności przedsiębiorców, a jedynie małej grupy właścicieli największych firm, w związku z czym przedsiębiorcy – mikro i małych firm nie mają reprezentacji wobec organów administracji państwowej w postaci instytucji zawodowej, która mogłaby wywierać realny wpływ na ład rynkowy oraz politykę gospodarczą kraju.

Bibliografia

  • Biuro Analiz i Dokumentacji Kancelarii Senatu, Funkcjonowanie samorządu gospodarczego w wybranych krajach europejskich. Opinie i ekspertyzy, Warszawa 2013.

  • Cyganek S., Izby przemysłowo – handlowe w Polsce i w Niemczech, Poznań 2004.

  • Kuliszer J. Powszechna Historia Gospodarcza Średniowiecza i Czasów Nowożytnych, T. 1, Warszawa 1961.

  • Panejko J., Geneza i podstawy samorządu europejskiego, Paryż 1926.

  • Wykrętowicz S., Rozwój samorządu korporacyjnego jako zdecentralizowanej administracji publicznej, ”Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu”, nr 21, Poznań 2008.

  • Żywczyński M., Historia powszechna 1789-1870, Warszawa 1964.

1 Informacja o zrzeszeniu występuję również w katalońskim zbiorze praw zwyczajowych z XIII w.

 

Prezentacja w PDF - [Zobacz prezentację]

 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego